Sot në Konferencën Shkencore Ndërkombëtare “Profesor Emil Lafe, personalitet i shquar i gjuhësisë shqiptare” të organizuar nga Universiteti i Vlorës, drejtoresha ekzekutive e Qendrës së Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët (QSPA) prof. Diana Kastrati, në hapje të konferencës mbajti një fjalë përshëndetëse në nderim të kontributit akademik të profesorit Emil Lafe, i cili është njëherësh edhe drejtor i revistës shkencore “Continuum”. Në fjalën e vet, profesoresha Kastrati ka ravijëzuar tiparet kryesore të profilit të profesorit dhe studiuesit Emil Lafe, ku ndër të tjera thekson:
“Atributi “elegant” është ai që në gjykimin tim përmbledh më saktësisht profilin e profesorit tonë mbarëkombëtar, Emil Lafe, duke e marrë këtë term në kuptimin më të epërm që përmbledh në vetvete që në zanafillë të tij në latinisht eligĕre (i përzgjedhur) të një individi “me karakteristika te vyera e jo thjeshtësisht të imitueshme, linear”.
Është fort e vështirë të jesh dhe të mbetesh elegant në kontekstet tona sociale e akademike, duke qëndruar njëkohësisht i patrandur në bindjet e veta e duke mos u imponuar kurrë me qëndrime të forta; të shprehesh qartë e pa dykuptime mbi argumente të një rëndësie parësore për fatet e kulturës sonë kombëtare siç është gjuha; të jesh në skenën akademike violinë e parë për një hark kohor prej 60 vitesh e të mos mbartësh as edhe një grimë protagonisti; të bësh misionarin mbrojtës të Dijes pa qëndrime gjysmake”.
Fjalën e plotë të drejtoreshës ekzekutive të QSPA-së, prof. Diana Kastrati mund ta ndiqni në vijim:
Atributi “elegant” është ai që në gjykimin tim përmbledh më saktësisht profilin e profesorit tonë mbarë kombëtar, Emil Lafe, duke e marrë këtë term në kuptimin më të epërm që përmbledh në vetvete që në zanafillë të tij në latinisht eligĕre (i përzgjedhur) të një individi “me karakteristika te vyera e jo thjeshtësisht të imitueshme, linear”.
Është fort e vështirë të jesh dhe të mbetesh elegant në kontekstet tona sociale e akademike, duke qëndruar njëkohësisht i patrandur në bindjet e veta e duke mos u imponuar kurrë me qëndrime të forta; të shprehesh qartë e pa dykuptime mbi argumente të një rëndësie parësore për fatet e kulturës sonë kombëtare siç është gjuha; të jesh në skenën akademike violinë e parë për një hark kohor prej 60 vitesh e të mos mbartësh as edhe një ngrimë protagonisti; të bësh misionarin mbrojtës të Dijes pa qëndrime gjysmake.
Duke patur të qartë që ky tubim i sotëm do të bëjë të mundur që të përshkojë, nxjerrë në pah e analizojë me çelësat e duhur të leximit figurën shumëplanëshe të profesor Lafes, zgjodha të them diçka që e ndiej si thelbësore ndaj tij e ta ndaj me ju, në dy plane: në atë personal e në atë profesional të njohjes e bashkëpunimit me të nderuarin Profesor Lafe.
Emri i tij ka qenë i pranishëm për mua që në vogëli, falë kontaktit të tim eti me të. Por njohja e parë daton larg, kur isha vetëm 18 vjeçe, studente në Fakultetin e Filologjisë, drejtimi gjuhë dhe kulturë italiane. Profesor Lafe na jepte lëndën komplekse të Hyrjes në Gjuhësi. I qartë, i strukturuar, i saktë. Asnjëherë më i afërt se ç’lejon normalisht raporti profesor – student, e as i largët. Shkurt, ajo që trumpetohej që prej fillimeve të civilizimit grek: e mesmja e artë!
Në rrugëtimin tim të mëvonshëm, nuk ishte fati që ndërhyri, por vullneti i Profesorit. Në detyrën që kisha asokohe si shefe e Departamentit të Italianistikës në Universitetin e Tiranës, më merr më vete e më propozon të fusja lëndë të reja në program duke patur gjithmonë vizionin e qartë të një perspektive të duhur për atë departament. Nuk e pata falenderuar asnjëherë ballë për ballë: sot m’u duk rasti ideal!
Në gjithë veprimtarinë e tij të gjatë e të pandërprerë me botime në nivele ndërkombëtare e në seli prestigjoze akademike, në revista e në të përditshme a gazeta të përjavshme kulturore, me vëmendjen e tij tejet të ndjeshme e të mprehtë ndaj çështjeve që të tjerëve iu rrëshqisnin si ajo e pasojave të rrezikshme të keqpërdorimit të gjuhës shqipe, asetit tonë më të çmuar kombëtar, e sendërtuar kjo në pjesëmarrjen e tij aktive e të vijueshme në mediat e shkruara e vizive, duke mos qenë kurrë i slloganeve shterpë, por kritik i mprehtë e i vendosur mbi këtë argument, i vëmendshëm deri në detaj ndaj kompleksitetit që sjell shtrembërimi i përdorimit të saj, duke parapëlqyer analizën e saktë si prej kirurgu në vend të bujës llafollogjike e protagoniste mediatike, është shndërruar kësodore në një misionar të politikave gjuhësore komunikuese për të gjithë komunitetin shqipfolës brenda e jashtë kufijve.
Jam e bindur që të gjitha këto do të jenë objekt analize i kësaj dite akademike, për të cilën shpreh respektin e mirënjohjen ndaj organizatorëve. Por, më pëlqen të ndalem tek momenti i dytë i ritakimit tonë me Profesorin. Ndër disa nga këto lëmi që kanë ngërthyer interesin e tij prej dekadash, me kontribute të vlerta e të vyera, ishte edhe ai i universit arbëresh. Njohës i hollë i këtij realiteti gjuhësor, kulturor e letrar, ai nuk mund të mos ishte ndër të parët studiues të cilit iu drejtuam si Qendër e studimeve dhe publikimeve për Arbëreshët. Dhe sërishmi u gjenda përballë Profesorit me të njëjtin admirim të 18 vjeçares së dikurshme jo thjesht e vetëm për diapazonin e gjerë të dijeve të tija (e mirëqenë kjo), por mbi të gjitha për atë atribut fillestar me të cilin e nisa këtë përshëndetje: elegancën e finesën e tij në të dhënit e mendimeve, orientimeve, vënies në dispozicion të Qendrës me një bujari të rrallë intelektuale (fenomen gati në zhdukje, fatkeqësisht) të njoftunive të tija në rrethin e albanologëve shqiptarë e të huaj. Përpos këtyre kontributeve reale të tij të mësipërme ndaj institucionit tonë, me recensat e artikujt mbi arbëreshët e mbi botimet tona, prej muajsh kemi nderin dhe privilegjin ta kemi edhe drejtor të numrit të parë të Revistës studimore “Continuum” të institucionit tonë, pas një viti e pak muajsh themelimi të kësaj Qendre, e cila do të shohë shpejt dritën e botimit.
Me urimet më të mira për këtë organizim, po e shpreh dëshirën e të institucionit tonë e timin njëherazi me një frazë shkodrane: ta ndjefshim veç zanin e mirë, fort i nderti Profesori ynë!
